نام: حسنی یکی­یک دونه است

سراینده: شکوه قاسم­نیا

تصویرگر: غلامعلی مکتبی

ناشر: نشر پیدایش

مجموعه: ترانه­های کودکانه - 3

گروه سنی: الف

وب­سایت ناشر: www.peydayesh.com

جلد سوم مجموعه ترانه­های کودکانه خانم قاسم­نیا مانند سایر کتاب­های این مجموعه دوست­داشتنی است. و البته نقاشی­های بسیار زیبا و متناسب آقای مکتبی همراه یا حسنی شاد و خوش­حال و  خندان خود بر جذابیت کتاب افزوده­اند.

حسنی یکی­یک دونه است ، کلاه نو، حسنی لب بوم اومد، حسنی بهارو دوست داره، حسنی، خبر!، حسنی و اسب بالدار عنوان­های شعرهای کتاب هستند.

در این شعرها خبری از ترس و ناراحتی و نگرانی و رقابت  نیست. حسنی مرکز توجه و مراقبت­های بابا است. مادربزرگ برایش کلاه نو بافته است. حسنی برای گربه سیاه سرپناه می­سازد. با شنیدن صدای پای بهار خنده به لب­های حسنی می­آید. وقتی بابا به سفر رفته، مرد خانه می­شود. و در آخر اسب بالدار خیالی­اش را با مهربانی به یک دوست می­دهد. از همین جملات کوتاه که از هر کدام از شعرها برداشت کرده­ام کاملا مشخص است که فضای شعرها چقدر با روحیه لطیف کودکان تناسب دارد و چه میزان مفاهیم مثبت را در بردارد.

منوچهر احترامی متولد سال ۱۳۲۰  در تهران است. در مدارس مروی و دارالفنون دوران تحصیل را طی کرد و از دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران فارغ‌التّحصیل شد. وی سال‌ها به عنوان طنزنویس با نشریات مختلف همکاری داشت و طی چندسال گذشته اغلب آثارش را در مجله گل‌آقا چاپ می‌کرد.

طنزنویسی را به طور جدّی از سال ۱۳۳۷ با مجله توفیق آغاز کرد و با مطبوعات دیگر و نیز رادیو و تلویزیون هم همکاری داشت. امضاهای مستعار، «م.پسرخاله»، «الف ـ اینکاره» و ... از امضاهای اوست.

احترامی مجموعه‌ای از این آثار را درکتاب «جامع الحکایات» منتشر کرد و چاپ بخشی از داستان‌های طنزش را در مجموعه «بچه ها، من هم بازی» تدارک دید.

منوچهر احترامی تاکنون بیش از پنجاه عنوان کتاب برای کودکان نوشته و منتشر کرده که «حسنی نگو یه دسته گل» و «خروس نگو یه ساعت» و «خرس وکوزه عسل» و «دزده و مرغ فلفلی» و... از آن جمله‌اند. مجموعهٔ کارهای «حسنی نگو یه دسته‌‌گل» او از دههٔ ۶۰ تا امروز، با مجموع تیراژ چندمیلیونی همچنان یکی از محبوب‌ترین کتاب‌های کودکان به‌شمار می‌رود.

خودش دربارۀ تحصیلش می‌گوید:«چند ماهی رشتۀ ریاضی خواندم. چون شیطان بودم، بیرونم کردند. جایی اسمم را ننوشتند و مجبور شدم بروم مدرسۀ مروی در محلّۀ ناصرخسرو. چهارم و پنجم را آن‌جا خواندم و ششم را دارالفنون. انصافاً هم سطح این دو مدرسه بالا بود. ما بیست و پنج نفر بودیم که بیست و چهار نفرمان برای دورۀ لیسانس پذیرفته شدیم. سال سی و نه دانشکدۀ حقوق قبول شدم. بچه‌ی درس‌نخوان شاگرد اوّلی بودم!» و ایضاً بخوانید خاطره‌ای از دوران تحصیل ایشان:«یادم هست یک‌بار چون بچّۀ زرنگ کلاس بودم، همه امتحان ریاضی را از روی دست من نوشتند. معلّممان دید که برگه‌ام را آویزان کرده‌ام که بقیه ببینند، با خودکار قرمز بالای برگه نمرۀ یک گذاشت و رفت. همه آن امتحان را هجده شدند و من، یک! جالب این‌جاست که رفقا هنوز هم این خاطرۀ بد من را به عنوان خاطرۀ شیرین دورۀ تحصیلشان همه‌جا تعریف می‌کنند.»

وی در روز چهارشنبه، 23 بهمن 1387 بر اثر نارسایی قلبی، در یکی از بیمارستان‌های تهران درگذشت.

از دست دادن این استاد بزرگ طنز و شاعر زبردست کودک را به همه دوستان کتاب کودک تسلیت عرض می­کنم.

منابع: سایت آفتاب ، ویکی پدیا ، دوربین.نت و گل آقا

نام: می­خواهم نماز بخوانم

نویسنده: حمید مقامی

تصویرگر: محمدمهدی شیری

ناشر: پیام آزادی

گروه سنی: ب

تلفن ناشر: ۳۹۰۵۵۱۵(شماره ۷رقمی است احتمالا تغییر کرده است. می­توانید از ۱۱۸ تهران بپرسید.)

در ابتدای کتاب چنین آمده است:

«تمرین نماز، از سنین خردسالی و کودکی، به صورت امر تفریحی و لذت­بخش، همراه با تشویق و بدون فشار و اجبار؛ اقدامی بنیادی جهت نماز گزاردن در دوران نوجوانی خواهد بود.کتاب«می­خواهم نماز بخوانم» سعی دارد با روشی ساده و به دور از پیچیدگی، وجوب شکر منعِم را متذکر شده و با استفاده از اصول تلقین، تقویت رفتار و همانندسازی؛ انگیزه به جای آوردن این فریضه مهم را در کودکان ایجاد نماید.»

در صفحات اول کتاب، داستان­های بسیار کوتاهی وجود دارد که در آن راوی در ازای دریافت هدیه از اشخاص گوناکون از آن­ها تشکر می­کند. سپس به این نکته توجه می­شود که ما دست و پا داریم، زبان داریم. آیا نمی­خواهیم از کسی که این­ها را به ما داده تشکر کنیم؟ اما چگونه باید از او تشکر کنیم؟ با راه­نمایی مادر، راوی می­فهمد که برای تشکر از خدا باید نماز بخوانیم.

در این کتاب با روندی که بیان شد،خیلی ساده به فلسفه نماز خواندن پرداخته شده و با یک سیر منطقی و زیبا کودک را به این نتیجه می­رساند که باید نماز گزارد.

نام: خاله ریزه و قاشق سحرآمیز

شاعر: شکوه قاسم­نیا

تصویرگر: ویدا لشکری

ناشر: کتاب­های بنفشه - واحد کودکان و نوجوانان مؤسسه انتشارات قدیانی

مجموعه: شعرهای شیرین برای بچه­ها-1

گروه سنی: دبستانی­ها – این کتاب را می­توان برای کودکان 3 تا 7 ساله شعرخوانی کرد.

این کتاب قدیمی و بسیار زیبا 7 شعر دارد شامل«خاله ریزه و قاشق سحرآمیز»،«خاله ریزه قصه می­گفت»،«خاله ریزه غصه داره»،«خاله ریزه مهمون داره»،«خاله ریزه رفته گردش»،«خاله ریزه بی­خبر بود»و«خاله ریزه داشت نون می­پخت».

خاله ریزه همراه گربه­اش خال­خالی زندگی می­کند. در هر شعر یک جریان برای خاله ریزه یا گربه­اش اتفاق می­افتد.

نکات جالبی در این اشعار وجود دارد. به عنوان مثال در شعر«خاله ریزه و قاشق سحرآمیز» راز سحرآمیز بودن قاشق خاله فاش می­شود که چیزی نیست جز یادگاری بودن آن از پدر خاله ریزه و این که « دوای تلخ و شورش / تو این قاشق شیرینه / به چشم خاله ریزه / جادوی اون همینه»

و یا در شعر«خاله ریزه رفته گردش» که خال­خالی در خانه تنها مانده و گرسنه شده است. هوس می­کند ماهی حوض خاله ریزه را بخورد «اما دلش راضی نیست/ پنجه­شو پس می­بره / صدای تق­تق میاد / خاله ریزه پشت دره » خاله برای خال­خالی غذاهای خوش­مزه آورده و خال­خالی خوش­حال است که گول نخورده.  این که خال­خالی در مقابل وسوسه مقاومت می­کند و خیلی زود نتیجه خوب این مقابله با درخواست بد دلش را می­گیرد، بسیار دقیق و زیباست.

شعر«خاله ریزه بی­خبر بود» جریان آمدن دزد به خانه خاله است که من زمانی که پسرم 3تا 5 سال داشت، آن را برایش نمی­خواندم!

نام: اردک و لک‌لک

شاعر: شکوه قاسم‌نیا

گرافیست و تصویرگران: لیلا زرافشانی، محمودرضا رحمانی آزاد، پوریا محسنی‌کیا

عکاس: اردلان فلاح

ناشر: کتاب‌های ارغوانی

مجموعه: ماجراهای عمو و امیر - 2

گروه سنی: الف و ب

این مجموعه با همکاری آقای داریوش فرضیایی (عمو پورنگ) و امیرمحمد متقیان فراهم آمده و با مشارکت آقای مسلم آقاجان‌زاده (تهیه‌کننده) و خانم شکوه قاسم‌نیا انتشار یافته است.

در شعر«دوچرخه» عمو برای امیر دوچرخه‌ای خریده و امیر بدون توجه به اخطار عمو برای کم کردن سرعت، با سرعت زیاد رکاب می‌زند و با «گربه‌ای ناز و شیطون» برخورد می‌کند.امیر از کار اشتباهش پشیمان شده و از عمو معذرت‌خواهی می‌کند.

در «اردک و لک‌لک» جوجه اردکی که امیر خریده کواک کواک نمی‌خواند و امیر ناراحت است. پورنگ به او «گفت که این از تنهایی/ بال و پرش رو بسته».«یه دفعه از آسمون / لک‌لکی افتاد پایین». لک‌لک زخمی بود. آن‌ها بال زخمی‌اش را بستند و او را کنار اردک گذاشتند و «با همدیگه دوست شدند / لک‌لک و جوجه اردک»

نام: موش موشی

شاعر: منوچهر احترامی

تصویرگر: غلامعلی لطیفی

ناشر: هنرور

مجموعه: شعر کودکانه

گروه سنی: الف و ب

تلفکس ناشر: 55167242

زیبایی و دلنشینی شعرهای آقای احترامی برای همه روشن است. این کتاب داستان موش کوچولویی است که به حرف پدرش گوش نمی­دهد و بدون اجازه از لانه بیرون می­رود.راه زیادی می­رود و گرسنه می­شود. در هز صفحه کتاب به یک حیوان برخورد می­کند و از غذای او سؤال می­کند تا این که به گربه می­رسد و گربه در جواب سؤال موش­موشی به او می­گوید که «تو رو می­خورم.» موش­موشی که تازه متوجه می­شود این حیوان، همان گربه خطرناک است تا لانه خودش می­دود.

این کتاب روان و زیبا برای آشنایی کودکان کوچک­تر با صدا و غذای حیوانات مناسب است و کودکان بزرگ­تر مثل سایر کتاب­های آقای احترامی به سرعت شعرهای آن را از بر شده و از خواندن آن لذت می­برند.

اینور دوید، اونور دوید
رفت و به قورباغه رسید.

-آی تو که قورقور می­کنی
قورقور از اون دور می­کنی
گرسنه بشی چی می­خوری؟

قورباغه گفت: قور، قور، قور
درد و بلا دور، دور، دور
تو برکه آواز می­خونم
ساکت می­شم، باز می­خونم
وقتی گرسنه­ام بشه
هی می­خورم مگس و پشه

موش­موشی گفت:
-مگس و پشه دوست ندارم
گرسنه­ام، چی بخورم؟

برنامه «فیتیله، جمعه تعطیله» که صبح­های جمعه از شبکه دو پخش می­شود برای بسیاری از کودکان و بزرگ­ترها جذاب و دوست­داشتنی است.

 بخش­های نمایشی آموزنده و شاد و سرگرم­کننده آن همه را پای تلویزیون می­نشاند. و اکنون آدرس سایت این برنامه:

سایت برنامه فیتیله 

در این سایت می­توانید آهنگ های فیتیله ای را گوش دهید یا آن­ها را دانلود کنید. می­توانید با عوامل برنامه آشنا شوید و تصاویر  فیتیله­ها را مشاهده کنید.

نام: سنجاقک - ماهنامه فرهنگی آموزشی خردسالان ایران

صاحب امتیاز: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم

مدیر مسئول و سردبیر: عبدالله حسن زاده

همکاران بخش­های گوناگون: سید سعید هاشمی، علی باباجانی، رابعه راد، علیرضا پوررازق

وب سایت: سنجاقک (سایت ساده و خوبی است.)

تلفن امور مشترکین: 7746607-0251

قیمت: ۲۰۰ تومان

توضیح مختصری که در اول هر مجله درباره سنجاقک داده شده به صورت زیر است:

«سنجاقک برای خردسالان تهیه شده است. سعی کرده­ایم که مجله برای جنبه­های آموزشی، سرگرمی، افزایش مهارت­های علمی، کسب اطلاعات و تقویت قدرت تجسم و تخیل خردسالان مفید باشد.»

سنجاقک که در سال پنجم انتشار خود است،در هر شماره 36 صفحه و 19 عنوان دارد. هر شماره به یک حیوان اختصاص دارد و بیش­تر بخش­های مجله به آن حیوان مربوط می­شود.

اولین بخش، داستانی است با تکیه بر حرف الفبایی که نام حیوان شماره با آن شروع می­شود.مجله شامل چندین شعر و داستان، بخش علمی با تصاویر واقعی، رنگ­آمیزی، سرگرمی، کاردستی و آثاری که خردسالان برای مجله ارسال کرده­اند می­­شود.

 مجموعه داستان­های مزرعه؛شخصیت اصلی آن­ها شکوفه است که هر بار در مزرعه کوچکش اتفاقی تازه روی می­دهد و کودک را با محیط روستا و کشاورزی آشنا می­کند.

 سفرهای قاصدک؛ قاصدکی که به همراه باد به شهرهای مختلف ایران می­رود و در هر شماره یک شهر خودش را با شعر معرفی می­کند.

قصه­های ترمه خانم؛ مادربزرگی که خاطرات کودکی­اش را برای نوه­اش بهروز تعریف می­کند؛ کودک را با گذشته­های دور برده و آداب و رسوم قدیمی ایران را معرفی می­کند.

و در آخر: دعای قبل از خواب به قلم زیبا و دل­نشین سید سعید هاشمی و  شعر دوست­داشتنی پشت جلد درباره حیوان مجله!

من این مجله را در کتاب­فروشی رشد اهواز دیدم و بسیار برایم جذاب بود، اما نه آن­جا و نه در مکان­های رسمی توزیع مطبوعات اهواز به طور ماهانه آن را پیدا نکردم. به همین جهت در صدد مشترک کردن پسرم برآمدم. با امور مشترکین تماس گرفتم و با گرفتن شماره حساب و واریز وجه 2400 تومان برای یک سال و فکس فیش بانکی به دفتر مجله پسرم را مشترک کردم. از همان ماه مجله به طور منظم برایمان ارسال شده است. از دریافت همیشگی و ساده مجله که بگذریم، برای بچه­ها خوشایند است که پستچی بسته­ای مخصوص آن­ها به در ِخانه بیاورد.

مطالب مجله همه دارای مفهوم هستند و همه­ی بخش­های آن برای پسرم دوست­داشتنی­اند. به شما پیش­نهاد می­کنم آن را تهیه کنید و از مطالعه آن همراه با کودکتان لذت ببرید.(من سنجاقک را خیلی بیش­تر از مجله دوست می­پسندم!)

پ.ن: من مدت زیادی است که میخوام در مورد سنجاقک بنویسم. امشب خیلی مصرانه بعد از خوابیدن پسرم نشستم و مشغول نوشتن این مطلب شدم. وقتی  معرفی مجله دوست رو تو وبلاگ دیدم تاریخش توجهم رو جلب کرد. دقیقا یک سال پیش در تاریخ ۹ بهمن ۸۶ مجله دوست رو معرفی کرده بودم و حالا بعد از دقیقا یک سال من امشب بیدار موندم و سنجاقک رو معرفی کردم!

نام: مدرسه­ام دیر شده

شاعر: شکوه قاسم­نیا

گرافیست و تصویرگران: لیلا زرافشانی، محمودرضا رحمانی آزاد، پوریا محسنی­کیا

عکاس: اردلان فلاح

ناشر: کتاب­های ارغوانی

مجموعه: ماجراهای عمو و امیر-۱

گروه سنی: الف و ب

این مجموعه با همکاری آقای داریوش فرضیایی (عمو پورنگ) و امیرمحمد متقیان فراهم آمده و با مشارکت آقای مسلم آقاجان­زاده (تهیه کننده) و خانم شکوه فاسم­نیا انتشار یافته است.

تصاویر کتاب نشان از کار گرافیکی زیاد و زحمات فراوان عکاس و تصویرگران دارد. شعرها با توجه به شاعر زبردست کودک خانم قاسم­نیا، به لحاظ ادبی و شعری جای هیچ ایرادی ندارند. حضور عمو پورنگ و امیرمحمد نیز محبوبیت کتاب را چندین برابر کرده است.

من به عنوان یک مادر علاقه­ای به این کتاب ندارم و احساس می­کنم کتاب هدف آموزشی خاصی را دنبال نمی­کند و به دلیل شهرت عمو پورنگ چاپ شده و احتمالا فروش فراوانی دارد؛ همان­طور که پسر خودم علاقه زیادی به خرید آن­ها داشت و البته الآن جزء برترین کتاب­های منتخبش برای شنیدن نیستند.

شعر اول این کتاب «مدرسه­ها وا شدند» نام دارد و عمو پورنگ برای امیرمحمد کیفی خریده که عکس موش و گربه ای روی آن هست. امیرمحمد برای این که در مدرسه دلش برای عمو تنگ نشود، با دوربین از عمو عکس گرفته و آن را به جای عکس موش و گربه روی کیف می­گذارد.

و شعر دوم «مدرسه­ام دیر شده» است که امیرمحمد صبح دیر بیدار می­شود و با کفش لنگه به لنگه به مدرسه می­رود و عمو دم در کلاس لنگه کفش را برایش می­برد.

در نسخه­ای از کتاب که من دارم، صفحات دو شعر درهم و بدون ترتیب هستند. به ترتیب صفحه­های 2،3،8،9،6،7 مربوط به شعر اول و بقیه صفحات مربوط به شعر دوم هستند. احتمالا در چاپ­های بعدی این مشکل حل شده باشد.

نام: قصه­هایی برای خواب کودکان- خرداد ماه

تهیه شده در: مؤسسه پژوهشی کودکان دنیا

زیر نظر: ناصر یوسفی ، گیتا گرگانی

تصویرگر: علی نامور

ناشر: نشر پیدایش

مجموعه: قصه­هایی برای خواب کودکان

گروه سنی: 3 تا 6 سال (هرچند در شناسنامه کتابخانه ملی کتاب گروه سنی ب و ج قید شده اما در مقدمه کتاب بارها آمده است که مجموعه برای گروه سنی 3 تا 6 سال تهیه شده است.)

مجموعه « قصه­هایی برای خواب کودکان » در دوازده جلد برای دوازده ماه سال تدوین شده است و در هر جلد به تعداد روزاهای ماه، 30 یا 31 قصه وجود دارد که گروه کارشناسان مؤسسه پژوهشی کودکان دنیا با دقت بسیار و با توجه به معیارهای فراوانی که در مقدمه کتاب ذکر شده­اند،  آن­ها را انتخاب کرده­اند.

در انتهای کتاب می­خوانیم:

"مجموعه­ای که در اختیار دارید، گنجینه­ای از بهترین قصه­هایی است که با توجه به ارزش­های زندگی و معیارهای فرهنگ صلح برای کودکان خردسال تهیه و تنظیم شده است.این مجموعه به بهترین  شیوه ممکن کودکان خردسال را با انواعی از قصه­های کلاسیک، مدرن، واقعی، تخیلی و ... آشنا می­کند. آشنایی با اقوام، ملیت­ها و شیوه­های تفکر مردم گوشه و کنار دنیا از دیگر اهدافی است که این کتاب­ها به شیوه غیرمستقیم دنبال می­کنند.

این مجموعه توسط گروهی از کارشناسان «مؤسسه پژوهشی کودکان دنیا» به عنوان یکی از تخصصی­ترین و علمی­ترین سازمان­های فعال در زمینه آموزش کودکان خردسال آماده­سازی شده است.مطالعه هزاران قصه ایرانی و خارجی، تدوین، ترجمه و سپس انتخاب و بازنویسی 366 قصه ارزش­مند از مجموع ده­ها هزار صفحه از منابع موجود و دست اول، نشان از کار بزرگی است که این گروه طی 7 سال به آن مشغول بوده است.

این مجموعه به خانواده­ها یاری می­رساند که هر شب تجربه خواندن و لذت بردن از یک قصه را با کودکان خود سهیم شوند. در عین حال این کتاب­ها، مجموعه ارزش­مندی برای همه مهدکودک­ها و دبستان­هاست."

نظر به زحمت فراوانی که برای تهیه و تنظیم قصه­های کتاب کشیده شده، به سختی می­توانم نظر خود را درباره آن­ها بیان کنم، اما با توجه به معیارهای شخصی من برای انتخاب قصه­های پسرم، تعدادی از قصه­ها مناسب نیستند. بعضی از آن­ها با وجود داستان خوب و آموزنده، برای سن سه و چهار سال طولانی و خسته­کننده هستند. تعدادی از قصه­ها افسانه هستند. من قصه­هایی که در آن­ها مردی با دیدن چهره دختر پادشاه عاشقش می­شود و پادشاه دخترش را فقط در ازای پول و یا شاه­زاده بودن به همسری مرد می­دهد، و مرد عاشق با جادو یک­باره صاحب ثروتی فراوان شده و پادشاه او را به دامادی می­پذیرد، اصلا دوست ندارم. و یا قصه­هایی که جادویی از یک چیز تمام­نشدنی دارند،مثلا کیسه آرد جادویی­ای که موش­ها در ازای نان­برنجی­ها به پیرمرد دادند و آردش هرگز تمام نشد.تقریبا با تمام اصولی که در آن­ها به طور ناخودآگاه در ضمیر کودک القا می­شود مخالفم . و متأسفانه در این مجموعه چنین قصه­هایی وجود دارند.

در عین حال قصه­هایی که ارزش­های زندگی مثل تلاش، مقاومت و سرسختی در برابر مشکلات برای رسیدن به هدف، دوست داشتن هم­نوعان، رضایت از داشته­ها، استفاده از فکر و تعقل و.... را آموزش می­دهند، در مجموعه فراوانند. و البته هر کس با توجه به شناختی که از روحیات فرزند خود دارد و آن­چه می­خواهد به کودکش بیاموزد، می­تواند قصه­ها را گل­چین کرده و بخواند.

ضمنا در مقدمه مفصل کتاب نیز نکات گران­بهایی وجود دارد که بخشی از آن­ها را در وبلاگ گروهی مادرانه با عنوان اهمیت قصه ها برای خردسالان قرار داده­ام.